1959: Η Cooper-Climax, η μηχανή πίσω από τον οδηγό και ο τίτλος που άλλαξε τη Formula 1

Προσθέστε το formula1news.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ένα αγωνιστικό αυτοκίνητο Grand Prix είχε μια συγκεκριμένη εικόνα. Μακρύ καπό μπροστά, μια μεγάλη μηχανή κάτω από αυτό, ο οδηγός καθισμένος ψηλά πίσω της και ένας άξονας μετάδοσης που περνούσε κάτω από το κάθισμά του για να φτάσει στους πίσω τροχούς. Έτσι κέρδισαν η Alfa Romeo, η Ferrari, η Maserati, η Mercedes και η Vanwall. Έτσι, σύμφωνα με όλους, έπρεπε να είναι ένα αυτοκίνητο που ήθελε να κερδίσει.

Το 1959 ένα μικρό, χαμηλό, σχεδόν ταπεινό μονοθέσιο από ένα βρετανικό συνεργείο ανέτρεψε αυτή τη βεβαιότητα. Το Cooper T51 είχε τη μηχανή του πίσω από τον οδηγό. Στο τέλος της χρονιάς, η Cooper-Climax ήταν πρωταθλήτρια κατασκευαστών με 40 βαθμούς και πέντε νίκες σε εννέα αγώνες, ενώ ο Jack Brabham είχε κατακτήσει τον τίτλο των οδηγών με το ίδιο αυτοκίνητο. Ήταν η πρώτη φορά που το παγκόσμιο πρωτάθλημα κατέληγε σε μονοθέσιο με τη μηχανή στο πίσω μέρος. Δεν θα ήταν η τελευταία.

Από το συνεργείο του Surbiton στα Grand Prix

Η ιστορία της Cooper ξεκινά σε ένα οικογενειακό γκαράζ στο Surbiton του Surrey. Ο Charles Cooper και ο γιος του John άρχισαν λίγο μετά τον πόλεμο να κατασκευάζουν μικρά μονοθέσια με μηχανές μοτοσικλέτας των 500 κυβικών. Από την αρχή, η μηχανή έμπαινε πίσω από τον οδηγό.

Αυτά τα μικρά αυτοκίνητα κυριάρχησαν στη Formula 3 στις αρχές της δεκαετίας του 1950, κερδίζοντας τη συντριπτική πλειονότητα των σημαντικών αγώνων της κατηγορίας. Από τα τιμόνια τους πέρασαν νέοι οδηγοί που αργότερα θα έγραφαν ιστορία, ανάμεσά τους ο Stirling Moss και ο Peter Collins.

Το βήμα προς τη Formula 1 έγινε σταδιακά, με μικρότερες μηχανές της Coventry Climax. Η πρώτη μεγάλη έκπληξη ήρθε το 1958: ο Moss κέρδισε το Grand Prix Αργεντινής με ένα Cooper-Climax του ιδιώτη Rob Walker, χαρίζοντας στην Cooper την πρώτη της νίκη στο παγκόσμιο πρωτάθλημα και στα αυτοκίνητα με πίσω μηχανή την πρώτη νίκη σε Grand Prix του πρωταθλήματος. Στον επόμενο αγώνα, στο Monaco, ο Maurice Trintignant επανέλαβε το κατόρθωμα, πάλι με Cooper του Walker. Πολλοί το θεώρησαν σύμπτωση. Το 1959 θα αποδείκνυε ότι δεν ήταν.

Το T51 και ο άνθρωπος με τα γένια

Πίσω από το σχέδιο του T51 βρισκόταν ο Owen Maddock, ο επικεφαλής σχεδιαστής της Cooper, τον οποίο οι συνάδελφοί του αποκαλούσαν «The Beard». Το αυτοκίνητο ήταν η εξέλιξη του προηγούμενου T45.

Η καρδιά του ήταν ο τετρακύλινδρος Coventry Climax FPF των 2,5 λίτρων, με διπλό εκκεντροφόρο, τοποθετημένος ακριβώς πίσω από την πλάτη του οδηγού. Τα πλεονεκτήματα ήταν πολλά. Το αυτοκίνητο ήταν ελαφρύτερο, χαμηλότερο και με μικρότερη μετωπική επιφάνεια από τους αντιπάλους του. Στις στροφές, το Cooper ήταν ευέλικτο με τρόπο που τα βαριά αυτοκίνητα με μπροστινή μηχανή δεν μπορούσαν να ακολουθήσουν.

Το αδύναμο σημείο ήταν το κιβώτιο ταχυτήτων. Τα εργοστασιακά αυτοκίνητα χρησιμοποιούσαν μια τροποποιημένη μονάδα με βάση ένα κιβώτιο της Citroën, η οποία δεχόταν τεράστια καταπόνηση από τη μηχανή των 2,5 λίτρων. Τα αυτοκίνητα του Rob Walker έτρεχαν με κιβώτια Colotti, που αποδείχθηκαν ακόμη πιο εύθραυστα. Ο Jack Brabham, μηχανικός στην ψυχή όσο και οδηγός, πίεσε μαζί με τον Ron Tauranac για βελτιώσεις στο σασί και στο κιβώτιο, κάτι που θα αποδεικνυόταν κρίσιμο στη διάρκεια της χρονιάς.

Δύο ομάδες, ένας κατασκευαστής

Ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία του τίτλου του 1959 είναι ότι δεν ήταν έργο μίας μόνο ομάδας. Η εργοστασιακή Cooper είχε στο ρόστερ της τον Brabham, τον νεαρό Νεοζηλανδό Bruce McLaren και τον Αμερικανό Masten Gregory. Παράλληλα, ο Rob Walker έτρεχε τα δικά του Cooper-Climax με τον Stirling Moss και τον Maurice Trintignant.

Στη βαθμολογία κατασκευαστών, οι βαθμοί όλων αυτών των αυτοκινήτων κατέληγαν στο ίδιο όνομα: Cooper-Climax. Έτσι, οι νίκες του Moss με το μπλε αυτοκίνητο του Walker μέτρησαν για τον κατασκευαστή όσο και οι νίκες του Brabham με το εργοστασιακό. Ο Trintignant, που δεν κέρδισε κανέναν αγώνα, τερμάτισε πέμπτος στη βαθμολογία των οδηγών με 19 βαθμούς, μια ένδειξη του πόσο σταθερά πήγαιναν τα Cooper στις θέσεις των βαθμών.

Απέναντί τους στεκόταν η Ferrari, με τα ισχυρά αυτοκίνητα με μπροστινή μηχανή, και η BRM. Ο τίτλος ήταν ανοιχτός, και η μάχη θα ήταν ουσιαστικά ανάμεσα στο παλιό και το νέο.

Η σεζόν: ευελιξία εναντίον ισχύος

Το T51 έκανε το ντεμπούτο του στο παγκόσμιο πρωτάθλημα στο Grand Prix Μονακό και κέρδισε αμέσως. Ο Brabham πήρε την πρώτη νίκη της καριέρας του στους δρόμους του Monte Carlo, εκεί όπου η ευελιξία μετρούσε περισσότερο από την ιπποδύναμη. Ήταν επίσης η πρώτη νίκη της εργοστασιακής Cooper σε αγώνα του πρωταθλήματος.

Στο Grand Prix Ολλανδίας στο Zandvoort ο Jo Bonnier έδωσε στη BRM τη νίκη. Ύστερα, το καλοκαίρι, ήρθε η απάντηση της Ferrari. Στις γρήγορες πίστες, όπου η τελική ταχύτητα ήταν το παν, ο Tony Brooks κέρδισε το Grand Prix Γαλλίας και το Grand Prix Γερμανίας.

Ανάμεσα σε αυτούς τους δύο αγώνες, όμως, ο Brabham είχε ήδη κερδίσει το Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας, τη δεύτερη νίκη του της χρονιάς. Ήταν μια νίκη που κράτησε την Cooper στην κορυφή όταν η Ferrari έδειχνε να ανεβαίνει.

Το τελευταίο κομμάτι της σεζόν ανήκε στον Stirling Moss. Με το Cooper του Rob Walker, ο Βρετανός κέρδισε το Grand Prix Πορτογαλίας και στη συνέχεια το Grand Prix Ιταλίας στη Monza, στο σπίτι της Ferrari. Δύο νίκες στη σειρά που, μαζί με τις δύο του Brabham και εκείνη του Monaco, έδιναν πλέον στην Cooper ένα προβάδισμα που δεν ανατρεπόταν. Ο τίτλος των κατασκευαστών κλείδωσε πριν από τον τελευταίο αγώνα.

Sebring: ένα αυτοκίνητο χωρίς καύσιμο και ένας 22χρονος νικητής

Ο τελευταίος γύρος του πρωταθλήματος, το Grand Prix ΗΠΑ, έγινε στις 12 Δεκεμβρίου στη Sebring της Florida. Για τον κατασκευαστή δεν υπήρχε πια τίποτα να κριθεί, όμως για τους οδηγούς το στέμμα παρέμενε ανοιχτό.

Ο αγώνας χάρισε μία από τις πιο γνωστές εικόνες της ιστορίας της Formula 1. Στον τελευταίο γύρο, το T51 έμεινε από καύσιμο. Ο Αυστραλός βγήκε από το αυτοκίνητο και το έσπρωξε μέχρι τη γραμμή του τερματισμού, εξαντλημένος, για να τερματίσει τέταρτος. Αρκούσε: ήταν παγκόσμιος πρωταθλητής, ο πρώτος οδηγός που κατέκτησε τον τίτλο με τη μηχανή πίσω από την πλάτη του.

Τη νίκη την πήρε ο συμπαίκτης του, Bruce McLaren, μόλις 22 ετών. Ήταν η πρώτη του νίκη σε Grand Prix και τον έκανε τον νεότερο νικητή Grand Prix μέχρι εκείνη τη στιγμή, ένα ρεκόρ που κράτησε για δεκαετίες. Ήταν η πέμπτη νίκη της Cooper-Climax σε εννέα αγώνες, που την έφερε στους 40 βαθμούς. Η Ferrari τερμάτισε δεύτερη με 32 και δύο νίκες, η BRM τρίτη με 18 και μία νίκη, και η Team Lotus τέταρτη με 5.

Οι αριθμοί της βαθμολογίας των οδηγών δείχνουν πόσο μοιρασμένη ήταν στην πραγματικότητα η χρονιά. Ο Brabham τελείωσε με 31 βαθμούς, ο Brooks με 27 και ο Moss με 25,5. Και οι τρεις είχαν από δύο νίκες. Τέταρτος ήταν ο Phil Hill της Ferrari με 20 βαθμούς χωρίς νίκη, και πέμπτος ο Trintignant. Η διαφορά της Cooper δεν ήταν ότι είχε τον έναν ασυναγώνιστο οδηγό. Ήταν ότι είχε πολλά γρήγορα και αξιόπιστα αυτοκίνητα, σε δύο ομάδες, που μάζευαν βαθμούς σχεδόν παντού. Ακόμη και ο Indianapolis 500, που μετρούσε τότε για το πρωτάθλημα και το κέρδισε ο Rodger Ward, δεν άλλαξε τίποτα στην εικόνα: στους οκτώ αγώνες της Ευρώπης και της Αμερικής που έτρεξαν τα μονοθέσια Grand Prix, η Cooper-Climax κέρδισε τους πέντε.

Τι σήμανε ο τίτλος

Το 1958 η Vanwall είχε κερδίσει τον πρώτο τίτλο κατασκευαστών με ένα κλασικό αυτοκίνητο με μπροστινή μηχανή. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, η Cooper-Climax απέδειξε ότι η αρχιτεκτονική αυτή είχε φτάσει στα όριά της. Ο τίτλος του 1959 ήταν ο πρώτος για την Cooper, και δεν θα έμενε μόνος: το 1960 η ομάδα και ο Brabham τον υπερασπίστηκαν με επιτυχία, κατακτώντας ξανά και τα δύο πρωταθλήματα.

Το πιο σημαντικό, όμως, ήταν η επίδραση στους αντιπάλους. Η Lotus και η BRM ακολούθησαν γρήγορα τον δρόμο της πίσω μηχανής, και σύντομα παρουσίασαν πιο εξελιγμένα σχέδια. Μέσα σε λίγα χρόνια, κανείς δεν κέρδιζε πια με τη μηχανή μπροστά. Από τότε, κάθε παγκόσμιος πρωταθλητής της Formula 1 κάθεται μπροστά από τον κινητήρα του.

Η ίδια η Cooper δεν κράτησε για πολύ την πρωτοπορία. Η αυξανόμενη ανταγωνιστικότητα της Lotus και άλλων κατασκευαστών, οι αλλαγές στους κανονισμούς των κινητήρων και ο ξαφνικός θάνατος του Charles Cooper το 1964 την αποδυνάμωσαν. Η τελευταία της νίκη σε Grand Prix ήρθε το 1967, και λίγο αργότερα το όνομα χάθηκε από τα μονοθέσια.

Η κληρονομιά της, ωστόσο, είναι ορατή σε κάθε αυτοκίνητο της σημερινής Formula 1. Όλα όμως ξεκίνησαν από ένα γκαράζ στο Surbiton και από μια απόφαση που κάποτε φάνηκε παράξενη: να μπει η μηχανή πίσω από τον οδηγό.

1959Cooper-Climax