Το 1966 του Jack Brabham: ο 40άρης που έγινε πρωταθλητής με το δικό του αυτοκίνητο

Στο grid της Zandvoort, τον Ιούλιο του 1966, εμφανίστηκε ένας γέρος. Σκυφτός, με μακριά ψεύτικη γενειάδα, στηριγμένος σε ένα μπαστούνι, προχώρησε αργά ως το αυτοκίνητο που είχε την pole position. Το κοινό γέλασε, οι συνάδελφοί του επίσης. Ήταν ο Jack Brabham, που είχε κλείσει τα 40 τον Απρίλιο και είχε κουραστεί να διαβάζει ότι ήταν πια πολύ μεγάλος για να διεκδικήσει πρωτάθλημα. Πέταξε το μπαστούνι, έβγαλε τα γένια, φόρεσε το κράνος και κέρδισε τον αγώνα.

Ήταν η τρίτη συνεχόμενη νίκη του μέσα σε τρεις εβδομάδες και ένα από τα πιο εύγλωττα αστεία στην ιστορία του σπορ. Γιατί εκείνο το καλοκαίρι ο Brabham δεν απαντούσε μόνο σε όσους τον έλεγαν γέρο. Απαντούσε και σε όσους θεωρούσαν τρέλα να φτιάχνει ένας οδηγός το δικό του αυτοκίνητο. Στο τέλος της χρονιάς θα ήταν ο πρώτος και μέχρι σήμερα ο μοναδικός παγκόσμιος πρωταθλητής που κέρδισε τον τίτλο οδηγώντας μονοθέσιο με το δικό του όνομα.

Ένας διπλός πρωταθλητής που ξεκίνησε από την αρχή

Ο Αυστραλός δεν είχε τίποτα να αποδείξει σε κανέναν. Είχε κατακτήσει δύο παγκόσμιους τίτλους, το 1959 και το 1960, με την Cooper, και είχε συμβάλει όσο λίγοι στην επανάσταση του πίσω κινητήρα. Θα μπορούσε να μείνει σε μια μεγάλη ομάδα και να ολοκληρώσει την καριέρα του με άνεση. Επέλεξε τον δύσκολο δρόμο: μαζί με τον σχεδιαστή Ron Tauranac έστησε τη δική του ομάδα, με αυτοκίνητα που έφεραν το όνομά του.

Τα πρώτα χρόνια ήταν χρόνια μαθητείας. Τα μονοθέσια ήταν ανταγωνιστικά, αλλά ο ίδιος δεν είχε ξαναγευτεί τη χαρά του πρωταθλητή. Οι περισσότεροι έβλεπαν πια τον Brabham ως κατασκευαστή που απλώς συνέχιζε να οδηγεί, όχι ως διεκδικητή. Το 1966 θα τους διέψευδε όλους.

Η «επιστροφή της δύναμης» και ο κινητήρας από τη Μελβούρνη

Η αφορμή ήταν η αλλαγή των κανονισμών. Από το 1966 ο μέγιστος κυβισμός των ατμοσφαιρικών κινητήρων διπλασιαζόταν, από 1,5 σε 3 λίτρα, και η Formula 1 υποδεχόταν μια νέα εποχή ισχύος. Το πρόβλημα ήταν ότι σχεδόν κανείς δεν είχε έτοιμο κινητήρα. Η Ferrari διέθετε έναν V12, η BRM ετοίμαζε τον φιλόδοξο και βαρύ H16, η Cooper στράφηκε στη Maserati, ενώ η Lotus ξεκίνησε τη χρονιά με προσωρινές λύσεις.

Ο Brabham σκέφτηκε διαφορετικά. Δεν αναζήτησε τον πιο ισχυρό κινητήρα, αλλά τον πιο απλό, ελαφρύ και αξιόπιστο. Τον βρήκε σε ένα ασυνήθιστο μέρος: σε έναν αλουμινένιο V8 της Oldsmobile, που προοριζόταν για επιβατικά αυτοκίνητα της General Motors. Πάνω σε αυτό το μπλοκ, η αυστραλιανή εταιρεία ανταλλακτικών Repco, από τη Μελβούρνη, κατασκεύασε έναν αγωνιστικό V8 τριών λίτρων. Δεν είχε την ιπποδύναμη του δωδεκακύλινδρου της Ferrari, αλλά ήταν έτοιμος από την αρχή της σεζόν και, κυρίως, τερμάτιζε.

Ο κινητήρας τοποθετήθηκε στο Brabham BT19, ένα μονοθέσιο με σωληνωτό πλαίσιο που σχεδίασε ο Tauranac. Δεν ήταν το πιο προηγμένο αυτοκίνητο του grid. Ήταν όμως ελαφρύ, ευέλικτο και απλό στη συντήρηση, ακριβώς ό,τι χρειαζόταν μια μικρή ομάδα για να επιβιώσει σε μια χρονιά που οι μεγάλοι πάλευαν ακόμη με τα καινούργια τους μηχανήματα. Δίπλα στον Brabham οδηγούσε ο Νεοζηλανδός Denny Hulme, ο άνθρωπος που ένα χρόνο αργότερα θα έπαιρνε τη θέση του στην κορυφή.

Μια άνοιξη για τους άλλους

Η σεζόν ξεκίνησε στο Μονακό, στις 22 Μαΐου, και ο νικητής δεν ήταν κανένας από τους φαβορί. Ο νεαρός Jackie Stewart κέρδισε με τη BRM, σε έναν αγώνα όπου η Brabham δεν βρήκε τον δρόμο προς το βάθρο. Τρεις εβδομάδες αργότερα, στη Spa, η βροχή μετέτρεψε το Grand Prix Βελγίου σε εφιάλτη. Αρκετά μονοθέσια βγήκαν εκτός ήδη από τον πρώτο γύρο. Ο Stewart έπεσε έξω με μεγάλη ταχύτητα και εγκλωβίστηκε στο κατεστραμμένο αυτοκίνητό του, βουτηγμένος στη βενζίνη. Τον απεγκλώβισαν ο συμπαίκτης του Graham Hill και ο Bob Bondurant, που είχαν επίσης βγει από την πίστα εκεί κοντά. Η εμπειρία εκείνη έγινε η αφετηρία της μακρόχρονης εκστρατείας του Σκωτσέζου για την ασφάλεια.

Τη νίκη στη Spa την πήρε ο John Surtees με τη Ferrari. Ο πρωταθλητής του 1964 έμοιαζε να είναι ο φυσικός διεκδικητής του τίτλου, με τον πιο ισχυρό κινητήρα του grid στη διάθεσή του. Λίγες μέρες αργότερα όμως, η μακροχρόνια κόντρα του με τον διευθυντή της ομάδας Eugenio Dragoni ξέσπασε γύρω από τη σύνθεση της Ferrari για το 24ωρο του Le Mans. Ο Surtees έφυγε από το Maranello στη μέση της σεζόν και βρήκε θέση στην Cooper-Maserati. Η Ferrari έχασε τον καλύτερο οδηγό της τη στιγμή που τον χρειαζόταν περισσότερο.

Τέσσερις νίκες σε πέντε εβδομάδες

Στις 3 Ιουλίου, στη γρήγορη Reims, ξεκίνησε η καλοκαιρινή επέλαση. Ο Brabham κέρδισε το Grand Prix Γαλλίας και έγινε ο πρώτος οδηγός που πήρε νίκη στο παγκόσμιο πρωτάθλημα με αυτοκίνητο που έφερε το όνομά του. Ο Hulme τερμάτισε στο βάθρο, και η Repco πανηγύριζε την πρώτη επιτυχία ενός κινητήρα που λίγους μήνες νωρίτερα υπήρχε μόνο στα σχέδια.

Δεκατρείς μέρες αργότερα, στο Brands Hatch, η Brabham έκανε το επόμενο βήμα. Ο Brabham κέρδισε το Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας με τον Hulme δεύτερο, σε ένα διπλό αποτέλεσμα που έδειξε ότι η ομάδα δεν ζούσε μόνο από το ταλέντο του αφεντικού της. Ακολούθησε η Zandvoort, με το θέατρο της ψεύτικης γενειάδας και την τρίτη νίκη στη σειρά, ξεκινώντας από την pole position.

Στις 7 Αυγούστου ήρθε η πιο απαιτητική δοκιμασία: το Nürburgring, η τεράστια πίστα των βουνών του Eifel. Ο Surtees, πλέον με την Cooper, πίεσε όσο μπορούσε. Ο Brabham όμως κράτησε την πρώτη θέση και πήρε την τέταρτη συνεχόμενη νίκη του. Μέσα σε πέντε εβδομάδες είχε μετατρέψει ένα ανοιχτό πρωτάθλημα σε μονόλογο. Το ελαφρύ BT19 και ο αξιόπιστος V8 της Repco αποδεικνύονταν ακριβώς αυτό που είχε φανταστεί ο δημιουργός τους: όχι το ταχύτερο πακέτο σε κάθε ευθεία, αλλά αυτό που έφτανε σχεδόν πάντα στη γραμμή του τερματισμού.

Monza: πρωταθλητής από τον τοίχο των pits

Ο τίτλος κρίθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου, στο Grand Prix Ιταλίας, με τον πιο αντικλιμακτικό τρόπο. Ο Brabham εγκατέλειψε νωρίς με διαρροή λαδιού. Το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να περιμένει. Ο Surtees ήταν ο μόνος που μπορούσε μαθηματικά να τον φτάσει, αλλά εγκατέλειψε κι αυτός. Ο Brabham έγινε τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής καθισμένος στον τοίχο των pits, ενώ ο αγώνας συνεχιζόταν χωρίς αυτόν.

Τη νίκη την πήρε η Ferrari, με τον Ludovico Scarfiotti μπροστά στο κοινό της Monza. Λίγο αργότερα, με τη Lotus που κινούνταν πλέον από τον σύνθετο H16 της BRM, ο Jim Clark κέρδισε το Grand Prix ΗΠΑ στο Watkins Glen, στις 2 Οκτωβρίου. Στο φινάλε του Μεξικού, στις 23 Οκτωβρίου, ο Surtees κατέκτησε με την Cooper-Maserati την πρώτη του νίκη μετά την αποχώρησή του από τη Ferrari, με τον Brabham δεύτερο.

Ο τελικός απολογισμός ήταν καθαρός. Ο Brabham συγκέντρωσε 42 βαθμούς και τέσσερις νίκες σε εννέα αγώνες. Ο Surtees τερμάτισε δεύτερος με 28 βαθμούς και δύο νίκες, μία με κάθε ομάδα που οδήγησε. Τρίτος ήταν ο συμπαίκτης του στην Cooper, Jochen Rindt, με 22 βαθμούς χωρίς νίκη, και τέταρτος ο Hulme με 18. Η Brabham-Repco κατέκτησε επίσης το κύπελλο κατασκευαστών, μπροστά από τη Ferrari και την Cooper-Maserati.

Ένα ρεκόρ που δεν έχει ξαναγραφτεί

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του 1966 δεν είναι οι αριθμοί, αλλά η ιστορία πίσω τους. Ένας οδηγός σαράντα ετών, με δική του ομάδα, δικό του πλαίσιο και έναν κινητήρα που γεννήθηκε από ένα μπλοκ επιβατικού αυτοκινήτου, νίκησε τη Ferrari, την BRM και τη Lotus στη χρονιά που άλλαξαν οι κανόνες. Ο Brabham κατάλαβε πριν από όλους ότι στη μετάβαση στα 3 λίτρα η αξιοπιστία θα μετρούσε περισσότερο από τους ίππους, και είχε δίκιο.

Από τότε, πολλοί οδηγοί έφτιαξαν τις δικές τους ομάδες. Ο πρώην συμπαίκτης του, Bruce McLaren, κέρδισε κι αυτός αγώνες με αυτοκίνητο που είχε το όνομά του. Κανείς όμως δεν κατάφερε να κατακτήσει το παγκόσμιο πρωτάθλημα οδηγών με τέτοιο μονοθέσιο. Το επίτευγμα του Brabham παραμένει μοναδικό.

Ήταν ο τρίτος και τελευταίος τίτλος του, μετά από εκείνους του 1959 και του 1960 με την Cooper, και ο πιο προσωπικός από όλους. Τη χρονιά που ακολούθησε, η ομάδα του θα έπαιρνε ξανά το πρωτάθλημα, αυτή τη φορά με τον Hulme στην κορυφή.

Η εικόνα όμως που έμεινε από εκείνη τη χρονιά είναι η πιο ανθρώπινη: ο «γέρος» με το μπαστούνι στο grid της Zandvoort, που λίγα λεπτά αργότερα έφευγε μπροστά από όλους. Ο Jack Brabham δεν απάντησε στους επικριτές του με λόγια. Τους απάντησε με τη γενειάδα, με τέσσερις νίκες και με ένα όνομα πάνω στο αυτοκίνητο που κανείς δεν έχει καταφέρει να επαναλάβει.

Βίντεο

1966Jack Brabham