Ποιος σταματά τον Jim Clark; Το 1965, η Indianapolis και ο δεύτερος τίτλος

Το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Μαΐου 1965, η Formula 1 έτρεχε στους δρόμους του Μονακό χωρίς τον καλύτερο οδηγό της. Ο Jim Clark βρισκόταν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, στην Indianapolis, όπου είχε αποτύχει δύο φορές να κατακτήσει τον πιο διάσημο αγώνα της Αμερικής. Η Lotus είχε κάνει την επιλογή της: το Indianapolis 500 έπεφτε την ίδια περίοδο με το Grand Prix Μονακό, και ο Colin Chapman έστειλε τον Σκωτσέζο εκεί όπου τον περίμενε το μεγάλο στοίχημα.

Ο Clark κέρδισε. Με τη Lotus 38, έγινε ο πρώτος που θριάμβευσε στην Indianapolis με αυτοκίνητο με τον κινητήρα στο κέντρο, και όταν επέστρεψε στην Ευρώπη, δεν τον σταμάτησε κανείς. Το 1965 έμεινε στην ιστορία ως η χρονιά που ο Jim Clark κέρδισε κάθε αγώνα της Formula 1 που τερμάτισε, και τον δεύτερο παγκόσμιο τίτλο του.

Από τον θρίαμβο στην πίκρα και πίσω

Ο Clark είχε κατακτήσει τον πρώτο του τίτλο το 1963 με τη Lotus 25, κερδίζοντας επτά αγώνες σε μια σεζόν απόλυτης κυριαρχίας. Το 1964 όμως του είχε υπενθυμίσει πόσο σκληρό μπορεί να είναι το άθλημα. Στον τελευταίο αγώνα, στην Πόλη του Μεξικού, προηγούνταν και είχε τον τίτλο σχεδόν στα χέρια του όταν μια διαρροή λαδιού έκανε τον κινητήρα του να κολλήσει στον τελευταίο γύρο. Ο τίτλος πήγε στον John Surtees.

Το 1965 ήταν η τελευταία χρονιά των κινητήρων 1,5 λίτρου στη Formula 1, και ο Clark μπήκε σε αυτήν με τον πιο ώριμο οπλισμό που είχε ποτέ. Η Lotus 33, σχεδιασμένη από τον Colin Chapman και τον Len Terry, ήταν η εξέλιξη της επαναστατικής Lotus 25: το ίδιο μονοκόκ σασί, βελτιωμένο, με τον V8 της Coventry Climax στην πλάτη του οδηγού. Δεν ήταν κάποια νέα επανάσταση. Ήταν η τελειοποίηση μιας ιδέας που είχε ήδη αλλάξει το άθλημα.

Πρωτοχρονιά στο East London

Η σεζόν άνοιξε με κάτι ασυνήθιστο: το Grand Prix Νότιας Αφρικής διεξήχθη την 1η Ιανουαρίου 1965, στο East London. Ο Clark πήρε την pole, προηγήθηκε από την εκκίνηση και κέρδισε. Μέσα σε λίγες ώρες από την αλλαγή του χρόνου, ο Σκωτσέζος είχε ήδη τους πρώτους εννέα βαθμούς του.

Ακολούθησε η απουσία του Μονακό. Χωρίς τον Clark, η μάχη στο Πριγκιπάτο ήταν ανοιχτή, και ο Graham Hill έδωσε μια από τις πιο αξιομνημόνευτες παραστάσεις του. Πηγαίνοντας να περάσει τη Brabham του Bob Anderson, που είχε επιβραδύνει με μηχανικό πρόβλημα, ο Hill αναγκάστηκε να βγει σε οδό διαφυγής και έπεσε στην πέμπτη θέση. Ανέβηκε ξανά, προσπέρασε τον Lorenzo Bandini και κέρδισε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στο Μονακό. Δεύτερος ήταν ο Bandini και τρίτος ένας νέος Σκωτσέζος της BRM, ο Jackie Stewart.

Έξι στα έξι

Όταν ο Clark επέστρεψε, το πρωτάθλημα άλλαξε ρυθμό. Στο Spa, στο Grand Prix Βελγίου, κέρδισε στη βροχή, στην πίστα που είχε γίνει το προσωπικό του θέατρο. Στη Γαλλία, στη νέα πίστα Charade κοντά στο Clermont-Ferrand, κέρδισε ξεκινώντας από την pole, οδηγώντας μάλιστα την παλαιότερη Lotus 25. Ήταν η τελευταία νίκη του σε εκείνο το αυτοκίνητο, που του είχε χαρίσει τόσα πολλά.

Στο Silverstone, στο Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας, κέρδισε ξεκινώντας από την pole, μπροστά στο βρετανικό κοινό, με τον Graham Hill να τον κυνηγά. Στην Zandvoort, στο Grand Prix Ολλανδίας, πρόσθεσε άλλη μία, την τέταρτη συνεχόμενη. Και ύστερα ήρθε το Nürburgring.

Την 1η Αυγούστου, στο Grand Prix Γερμανίας, ο Clark πήρε την pole, προηγήθηκε από την αρχή ως το τέλος και έκανε τον ταχύτερο γύρο του αγώνα. Ήταν η έκτη νίκη του σε έξι αγώνες που είχε ξεκινήσει μέσα στη χρονιά, και με αυτήν ο τίτλος ήταν μαθηματικά δικός του, με τρεις αγώνες να απομένουν. Ο κανονισμός κρατούσε τα έξι καλύτερα αποτελέσματα κάθε οδηγού. Ο Clark είχε ήδη έξι νίκες. Δεν υπήρχε τίποτα περισσότερο να κερδίσει.

Η άνοδος του Stewart και η πρώτη Honda

Οι τρεις τελευταίοι αγώνες ανήκαν σε άλλους, και ο καθένας είχε τη δική του ιστορία. Στη Monza, ο Clark εγκατέλειψε με μηχανικό πρόβλημα, και ο Jackie Stewart κέρδισε το Grand Prix Ιταλίας με τη BRM. Ήταν η πρώτη νίκη του στη Formula 1, στην πρώτη του σεζόν, και η αρχή μιας καριέρας που θα τον έκανε έναν από τους μεγαλύτερους της ιστορίας. Ο νεοφερμένος τελείωσε τρίτος στη βαθμολογία με 33 βαθμούς.

Στο Watkins Glen, ο Graham Hill κέρδισε το Grand Prix ΗΠΑ, και με τη δεύτερη νίκη του της χρονιάς εξασφάλισε τη δεύτερη θέση στο πρωτάθλημα με 40 βαθμούς. Ο Clark εγκατέλειψε ξανά. Και στο Μεξικό, στον τελευταίο αγώνα της εποχής του 1,5 λίτρου, ο Richie Ginther χάρισε στη Honda την πρώτη της νίκη στη Formula 1, που ήταν ταυτόχρονα και η πρώτη νίκη για τα ελαστικά Goodyear. Για τον Ginther ήταν η μοναδική νίκη της καριέρας του.

Ο Clark τελείωσε τη χρονιά με 54 βαθμούς, ακριβώς όσους του επέτρεπαν οι έξι νίκες του, και με τρεις εγκαταλείψεις στους τελευταίους τρεις αγώνες. Η Lotus-Climax κατέκτησε και το πρωτάθλημα κατασκευαστών με 54 βαθμούς, μπροστά από τη BRM με 45, που είχε μοιράσει τις τρεις νίκες της ανάμεσα στον Hill και τον Stewart.

Πίσω από τους τρεις πρώτους, η βαθμολογία έδειχνε πόσο είχε αλλάξει ο χάρτης μέσα σε έναν χρόνο. Ο Dan Gurney τερμάτισε τέταρτος με 25 βαθμούς χωρίς καμία νίκη, και ο John Surtees, ο πρωταθλητής του 1964, έπεσε στην πέμπτη θέση με 17. Η Ferrari, που έναν χρόνο νωρίτερα είχε σηκώσει και τα δύο τρόπαια, έμεινε χωρίς νίκη σε όλη τη σεζόν και τελείωσε τέταρτη στους κατασκευαστές, πίσω και από την Brabham-Climax.

Clark και Hill: η αντιπαλότητα μιας εποχής

Αν το 1965 ήταν η χρονιά του Clark, ήταν και ένα ακόμη κεφάλαιο στη μεγάλη αντιπαλότητα της δεκαετίας. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, ο Graham Hill και ο Jim Clark είχαν μοιραστεί τρεις τίτλους: ο Hill το 1962, ο Clark το 1963 και το 1965. Και τις τρεις φορές που ο τίτλος δεν ήταν δικός του, από το 1963 ως το 1965, ο Hill τερμάτισε δεύτερος. Ήταν ο σταθερός, ο αξιόπιστος, αυτός που ήταν πάντα εκεί. Ο Clark ήταν αυτός που απλώς πήγαινε πιο γρήγορα.

Το 1965 η διαφορά φάνηκε όσο ποτέ. Η BRM του Hill και του νεαρού Stewart ήταν ένα εξαιρετικό ζευγάρι, που μάζεψε τρεις νίκες και 45 βαθμούς στους κατασκευαστές. Η Lotus, όμως, είχε τον Clark, και αυτό αρκούσε. Όλες οι νίκες της ομάδας εκείνη τη χρονιά ήρθαν από τον ίδιο άνθρωπο, και όλες ήρθαν στους πρώτους επτά αγώνες της σεζόν.

Υπήρχε και κάτι συμβολικό στον τρόπο που έκλεισε η εποχή του 1,5 λίτρου. Η τελευταία χρονιά των μικρών, ελαφριών μονοθεσίων τελείωσε με τον Clark στην κορυφή, έναν οδηγό που με τη Lotus 25 και τη Lotus 33 είχε κερδίσει δύο τίτλους μέσα σε τρία χρόνια και είχε χάσει τον τρίτο στον τελευταίο γύρο του 1964. Ήταν 29 ετών, στην ακμή του. Μπροστά του ανοιγόταν μια νέα εποχή: ο μέγιστος κυβισμός των ατμοσφαιρικών κινητήρων διπλασιαζόταν, από 1,5 σε 3 λίτρα, και οι ομάδες θα έπρεπε να σχεδιάσουν σχεδόν τα πάντα από την αρχή. Τα αυτοκίνητα που είχαν κάνει τον Clark κυρίαρχο θα έμεναν στο παρελθόν, και μαζί τους μια ολόκληρη φιλοσοφία σχεδίασης που είχε βασιστεί στην ελαφρότητα και την ευκινησία.

Μια χρονιά που δεν έχει επαναληφθεί

Αυτό που κάνει το 1965 μοναδικό δεν χωρά μόνο στη βαθμολογία της Formula 1. Μέσα στην ίδια χρονιά ο Clark ήταν παγκόσμιος πρωταθλητής και νικητής του Indianapolis 500, κάτι που κανένας άλλος οδηγός δεν έχει καταφέρει ποτέ. Η νίκη του στην Indianapolis, μάλιστα, έδειξε στους Αμερικανούς ότι το μέλλον των αγώνων τους βρισκόταν στα αυτοκίνητα με κινητήρα πίσω από τον οδηγό, όπως είχε ήδη συμβεί στην Ευρώπη.

Η απόφαση της Lotus να θυσιάσει το Μονακό για χάρη της Indianapolis έμοιαζε ρίσκο την άνοιξη του 1965. Ένας χαμένος αγώνας σε ένα πρωτάθλημα δέκα αγώνων δεν ήταν μικρό πράγμα. Στο τέλος, όμως, αποδείχθηκε ότι ο Clark δεν χρειαζόταν το Μονακό: οι έξι νίκες του αρκούσαν για να συμπληρώσουν το μέγιστο που επέτρεπε ο κανονισμός, και ο τίτλος είχε κριθεί πριν καν το πρωτάθλημα περάσει τον Ατλαντικό για τους δύο αγώνες της Βόρειας Αμερικής.

Ήταν ο δεύτερος και τελευταίος τίτλος του Clark. Από το 1966 η Formula 1 πέρασε στους κινητήρες των 3 λίτρων,. Ο Σκωτσέζος συνέχισε να κερδίζει και να εντυπωσιάζει, όμως στις 7 Απριλίου 1968 σκοτώθηκε σε αγώνα Formula 2 στο Hockenheim, σε ηλικία 32 ετών. Είχε κερδίσει 25 Grand Prix.

Οι αριθμοί, όμως, λένε μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Το 1965 δείχνει κάτι πιο σπάνιο: έναν οδηγό που μπορούσε να μπει σε οποιοδήποτε αυτοκίνητο, σε οποιαδήποτε πίστα, σε οποιαδήποτε ήπειρο, και να είναι ο ταχύτερος. Από την Πρωτοχρονιά στο East London μέχρι τον Αύγουστο στο Nürburgring, με μια στάση στην Indianapolis, ο Jim Clark έκανε το 1965 δικό του.

Βίντεο

1965Jim Clark