Ο αγρότης από το Fife που έκανε τη Formula 1 δική του: Jim Clark, 1963

Το νερό έπεφτε με τον κουβά πάνω στα δάση των Αρδεννών. Στο Spa-Francorchamps, μια από τις πιο γρήγορες και πιο επικίνδυνες πίστες του κόσμου, ο Jim Clark είχε ξεκινήσει από την όγδοη θέση της εκκίνησης. Όταν η καταιγίδα ξέσπασε πάνω από την πίστα, οι περισσότεροι οδηγοί πάλευαν απλώς να μείνουν στον δρόμο. Ο Σκωτσέζος έμοιαζε να οδηγεί σε άλλη πίστα. Πέρασε τους πάντες, και στο τέλος ο δεύτερος, ο Bruce McLaren, τερμάτισε λεπτά, όχι δευτερόλεπτα, πίσω του.

Ήταν ο δεύτερος αγώνας του 1963 και η πρώτη από τις επτά νίκες που θα έδιναν στον Jim Clark τον πρώτο του παγκόσμιο τίτλο. Μια σεζόν που δεν έμοιαζε με πρωτάθλημα αλλά με επίδειξη, και που έκανε έναν ντροπαλό αγρότη από τη Σκωτία το μέτρο σύγκρισης για μια ολόκληρη γενιά οδηγών.

Από τα χωράφια του Fife στο cockpit της Lotus

Ο Jim Clark γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1936 στο Kilmany του Fife, σε οικογένεια αγροτών, και τίποτα στο ξεκίνημά του δεν έδειχνε ότι προοριζόταν για τη Formula 1. Έτρεξε σε ράλι και αναβάσεις, και στη συνέχεια σε αγώνες αυτοκινήτων sport με την τοπική ομάδα Border Reivers. Το ταλέντο του όμως ήταν τόσο φανερό που γρήγορα τράβηξε την προσοχή του Colin Chapman.

Έκανε το ντεμπούτο του στη Formula 1 με τη Lotus στο Grand Prix Ολλανδίας του 1960 και πήρε την πρώτη του νίκη στο Spa το 1962. Εκείνη η χρονιά, ωστόσο, είχε τελειώσει με πίκρα: στον τελευταίο αγώνα, στο East London της Νότιας Αφρικής, προηγούνταν άνετα όταν μια διαρροή λαδιού τον έβγαλε εκτός και χάρισε τον τίτλο στον Graham Hill. Ο Clark μπήκε στο 1963 με έναν λογαριασμό ανοιχτό και με το ίδιο όπλο στα χέρια του, τελειοποιημένο πλέον.

Lotus 25: το αυτοκίνητο που άλλαξε τους κανόνες

Η Lotus 25 ήταν η πιο ριζοσπαστική ιδέα του Colin Chapman ως τότε. Ήταν το πρώτο μονοθέσιο της Formula 1 με πλήρως φέρον μονοκόκ σασί: αντί για το πλέγμα από σωλήνες που χρησιμοποιούσαν όλοι, το αμάξωμα ήταν το ίδιο ο σκελετός του αυτοκινήτου. Το αποτέλεσμα ήταν ένα σασί πολύ πιο άκαμπτο και ελαφρύτερο από τον προκάτοχό του, τη Lotus 24, και ένα μονοθέσιο τόσο χαμηλό και στενό που ο οδηγός κάθεται σχεδόν ξαπλωμένος μέσα του.

Πίσω από τον Clark δούλευε ο V8 κινητήρας 1,5 λίτρου της Coventry Climax. Το 1962 η Lotus 25 είχε δείξει ότι ήταν από τα ταχύτερα αυτοκίνητα του grid, αλλά της έλειπε η αξιοπιστία. Το 1963 η εικόνα άλλαξε. Η ταχύτητα έμεινε, και τα προβλήματα λιγόστεψαν αρκετά ώστε ο Clark να μπορεί να κάνει αυτό που ήξερε καλύτερα: να φεύγει μπροστά από την εκκίνηση και να μην τον ξαναβλέπει κανείς.

Οι αντίπαλοι δεν ήταν ασήμαντοι. Η BRM του πρωταθλητή Graham Hill και του Richie Ginther ήταν σταθερή και γρήγορη. Ο John Surtees είχε μετακομίσει στη Ferrari. Ο Jack Brabham έτρεχε πλέον με τη δική του ομάδα, έχοντας στο πλευρό του τον Dan Gurney. Κανείς τους όμως δεν είχε απάντηση στον συνδυασμό Clark και Lotus 25.

Τέσσερις νίκες στη σειρά

Η χρονιά δεν ξεκίνησε όπως ήθελε ο Clark. Στο Μονακό, στις 26 Μαΐου, προηγούνταν όταν ένα μηχανικό πρόβλημα τον έβγαλε από τη μάχη, και ο Graham Hill πανηγύρισε την πρώτη από τις πολλές νίκες του στο Πριγκιπάτο. Ήταν το τελευταίο διάστημα της σεζόν όπου ο Clark έμοιαζε ευάλωτος.

Το Spa, στις 9 Ιουνίου, ήταν ο αγώνας που άλλαξε τη διάθεση της σεζόν. Την pole την είχε πάρει ο Graham Hill, και ο πρωταθλητής του 1962 ξεκίνησε μπροστά, με τον Clark να ξεκινά πολύ πιο πίσω. Ο Σκωτσέζος όμως ανέβαινε θέση με θέση σε μια πίστα που ήταν ήδη υγρή από την εκκίνηση, και όταν ο Hill εγκατέλειψε με σπασμένο κιβώτιο ταχυτήτων, ο δρόμος άνοιξε. Η καταιγίδα που ξέσπασε αργότερα έκανε την πίστα σχεδόν αδύνατη και προκάλεσε μια σειρά από εξόδους. Ο Clark δεν έκανε λάθος. Ο Bruce McLaren τερμάτισε δεύτερος, πολύ μακριά, και ο Dan Gurney τρίτος.

Μετά από εκείνη την επίδειξη, όπου ο Hill εγκατέλειψε με πρόβλημα στο κιβώτιο, ο Clark κέρδισε στην Zandvoort, στο Grand Prix Ολλανδίας, ξεκινώντας από την pole. Στη Reims, στο Grand Prix Γαλλίας, έκανε το τρίτο συνεχόμενο. Στο Silverstone, μπροστά στο βρετανικό κοινό, το τέταρτο. Μέσα σε έξι εβδομάδες, από τις 9 Ιουνίου ως τις 20 Ιουλίου, ο Σκωτσέζος είχε μετατρέψει το πρωτάθλημα σε προσωπική του υπόθεση.

Η αλυσίδα έσπασε στο Nürburgring. Στο Grand Prix Γερμανίας ο Clark αντιμετώπισε πρόβλημα στον κινητήρα, και ο John Surtees, στην πρώτη του χρονιά με την ομάδα, χάρισε στη Ferrari μια νίκη που περίμενε καιρό. Ήταν όμως μόνο μια ανάπαυλα.

Monza: ο τίτλος με τρεις αγώνες να απομένουν

Στη Monza, στις 8 Σεπτεμβρίου, η Formula 1 έφτασε με τον Clark να χρειάζεται ελάχιστα για να τελειώσει την υπόθεση. Ο Surtees ξεκίνησε από την pole με τη Ferrari, αλλά ο κινητήρας του δεν άντεξε. Ο Clark κέρδισε το Grand Prix Ιταλίας, την πέμπτη του νίκη της χρονιάς, και με τρεις αγώνες ακόμη στο ημερολόγιο έγινε μαθηματικά παγκόσμιος πρωταθλητής. Ήταν ο πρώτος του τίτλος, και η Lotus κατακτούσε μαζί και το πρωτάθλημα κατασκευαστών.

Αυτό που ακολούθησε έδειξε ότι ο Clark δεν έτρεχε για τους βαθμούς. Στο Watkins Glen, στο Grand Prix ΗΠΑ, ένα ηλεκτρικό πρόβλημα τον καθήλωσε στην εκκίνηση και του κόστισε πολύτιμο χρόνο. Ο Hill κέρδισε για τη BRM, αλλά ο Clark έκανε μια ανελέητη ανάβαση και τερμάτισε τρίτος. Στο Μεξικό ξαναβρήκε τη νίκη, και στις 28 Δεκεμβρίου, στο East London, εκεί όπου έναν χρόνο νωρίτερα είχε χάσει τον τίτλο, έκλεισε τη χρονιά με την έβδομη επιτυχία του.

Ο Clark ήταν τότε μόλις 27 ετών. Στη Monza δεν υπήρχαν μεγάλες τελετές: ο γιος μιας αγροτικής οικογένειας από το Fife είχε μόλις γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής, και η Lotus του Colin Chapman, που μόλις το 1958 είχε κάνει το ντεμπούτο της στο πρωτάθλημα, βρισκόταν στην κορυφή της Formula 1. Η διαφορά από τον δεύτερο στη βαθμολογία ήταν τόσο μεγάλη που οι τρεις τελευταίοι αγώνες έμοιαζαν πια με γύρο τιμής.

Ο απολογισμός ήταν εντυπωσιακός. Επτά νίκες σε δέκα αγώνες, ρεκόρ για την εποχή. Ο Clark τελείωσε με 54 βαθμούς, όσους επέτρεπε ο κανονισμός που κρατούσε μόνο τα έξι καλύτερα αποτελέσματα κάθε οδηγού: έξι νίκες των εννέα βαθμών. Πίσω του, ο Graham Hill και ο Richie Ginther ισοβάθμησαν με 29 βαθμούς ο καθένας, με τον Hill δεύτερο χάρη στις δύο νίκες του. Και τα δέκα Grand Prix της χρονιάς τα κέρδισαν Βρετανοί: ο Clark, ο Hill και ο Surtees.

Στη βαθμολογία κατασκευαστών η εικόνα ήταν ανάλογη. Η Lotus-Climax συγκέντρωσε 54 βαθμούς, μακριά από τη BRM με 36 και την Brabham με 28, ενώ η Ferrari τερμάτισε τέταρτη με 26. Ο John Surtees ήταν τέταρτος στους οδηγούς με 22 βαθμούς και τη μοναδική νίκη του Nürburgring, και ο Dan Gurney πέμπτος με 19. Για τη BRM, η χρονιά ήταν η απόδειξη ότι η αξιοπιστία, που της είχε χαρίσει τον τίτλο του 1962, δεν αρκούσε πια απέναντι στην ταχύτητα της Lotus.

Για τον Clark, ο τίτλος είχε και μια προσωπική διάσταση. Έναν χρόνο νωρίτερα είχε χάσει το πρωτάθλημα επειδή το αυτοκίνητό του τον πρόδωσε στο πιο κρίσιμο σημείο. Το 1963 η Lotus του έδωσε αυτό που του είχε στερήσει: ένα μονοθέσιο αρκετά γερό ώστε να μετατρέψει την ταχύτητα σε νίκες. Και ο Σκωτσέζος δεν άφησε σχεδόν καμία ευκαιρία να πάει χαμένη.

Indianapolis, Lotus και ο ορισμός μιας εποχής

Το 1963 ο Clark δεν περιορίστηκε στην Ευρώπη. Η Lotus πήγε στις Ηνωμένες Πολιτείες για το Indianapolis 500, τον πιο φημισμένο αγώνα της Αμερικής, και ο Σκωτσέζος τερμάτισε δεύτερος στην πρώτη του συμμετοχή. Ήταν ένα πρώτο βήμα: δύο χρόνια αργότερα θα επέστρεφε για να κερδίσει.

Αυτό που έκανε το 1963 ξεχωριστό δεν ήταν μόνο οι αριθμοί. Ήταν ο τρόπος. Ο Clark κέρδιζε χωρίς θεατρικότητα, χωρίς υπερβολικές κινήσεις, με μια ομαλότητα που έκανε τα δύσκολα να μοιάζουν απλά. Η Lotus 25, από την άλλη, είχε αποδείξει ότι η ιδέα του μονοκόκ ήταν το μέλλον. Μέσα σε λίγα χρόνια, όλοι οι αντίπαλοι θα ακολουθούσαν τον δρόμο που είχε ανοίξει ο Chapman.

Η σχέση Clark και Chapman έγινε από τότε μία από τις πιο εμβληματικές συνεργασίες οδηγού και κατασκευαστή στην ιστορία του αθλήματος. Ο ένας σχεδίαζε αυτοκίνητα που πήγαιναν πάντα ένα βήμα πιο πέρα, ο άλλος είχε το χάρισμα να τα οδηγεί στο όριο χωρίς να τα καταστρέφει.

Ο Clark θα κατακτούσε δεύτερο τίτλο το 1965, και η επόμενη χρονιά, το 1964, θα του θύμιζε σκληρά πόσο εύθραυστη μπορεί να είναι η κυριαρχία. Όμως το 1963 έμεινε η σεζόν που η Formula 1 είδε για πρώτη φορά ολόκληρο το εύρος του ταλέντου του. Ένας αγρότης από το Fife, ένα αυτοκίνητο-μπανιέρα από αλουμίνιο, και επτά Κυριακές που ο υπόλοιπος κόσμος απλώς παρακολουθούσε.

Βίντεο

1963Jim Clark