Σπρώχνοντας προς τον τίτλο: το Sebring του 1959 και η πρώτη κορώνα του Jack Brabham

Είναι 12 Δεκεμβρίου 1959, στο Sebring της Florida, στον τελευταίο γύρο του πρώτου Grand Prix ΗΠΑ στην ιστορία της Formula 1. Ο Jack Brabham οδηγεί το Cooper του προς τον τερματισμό, με τον συμπαίκτη του Bruce McLaren κολλημένο πίσω του, όταν ο κινητήρας αρχίζει να βήχει και τελικά σβήνει. Η βενζίνη έχει τελειώσει. Ο Brabham κάνει νόημα στον McLaren να περάσει, πηδάει έξω από το κόκπιτ και αρχίζει να σπρώχνει με τα χέρια το μονοθέσιο προς τη γραμμή.

Δίπλα του πέρασαν ο Maurice Trintignant και ο Tony Brooks, κι εκείνος συνέχιζε να σπρώχνει, εξαντλημένος, μέχρι να διασχίσει τη γραμμή τέταρτος. Αυτή η θέση αρκούσε. Ένας Αυστραλός μηχανικός, με ένα μικρό αυτοκίνητο που είχε τον κινητήρα πίσω από τον οδηγό, ήταν ο νέος παγκόσμιος πρωταθλητής. Και η Formula 1 δεν θα ήταν ποτέ ξανά η ίδια.

Ένας μηχανικός από το Sydney

Ο John Arthur Brabham γεννήθηκε στις 2 Απριλίου 1926 στο Hurstville, ένα προάστιο του Sydney. Από έφηβος δούλευε με μηχανές, και στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε ως μηχανικός αεροσκαφών στην Πολεμική Αεροπορία της Αυστραλίας. Εκεί έμαθε πραγματικά πώς δουλεύει ένας κινητήρας, και αυτή η γνώση θα γινόταν αργότερα το μεγάλο του πλεονέκτημα. Μετά τον πόλεμο άρχισε να τρέχει σε αγώνες speedway, με ένα αυτοκίνητο που είχε φτιάξει μαζί με έναν φίλο του, και σύντομα άρχισε να κερδίζει.

Το 1955 πήρε την απόφαση που άλλαξε τη ζωή του και ταξίδεψε στη Βρετανία. Βρήκε τον δρόμο του στη Cooper Car Company, μια μικρή επιχείρηση που έφτιαχνε ελαφριά αγωνιστικά αυτοκίνητα με τον κινητήρα πίσω από τον οδηγό. Ο Brabham δεν ήταν απλώς οδηγός. Δούλευε στο συνεργείο, έδινε ιδέες, σκεφτόταν σαν μηχανικός. Την ίδια χρονιά έκανε και το ντεμπούτο του σε Grand Prix, στο Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας. Ήταν ήσυχος, λιγομίλητος, και πίσω από το τιμόνι αποφασιστικός. Τον φώναζαν «Black Jack».

Η μικρή επανάσταση της Cooper

Η ιδέα του κινητήρα πίσω από τον οδηγό δεν ήταν καινούργια, αλλά στη Formula 1 της δεκαετίας του 1950 θεωρούνταν εκκεντρικότητα. Τα μεγάλα ονόματα, η Ferrari, η Maserati, η Vanwall, έτρεχαν με τον κινητήρα μπροστά. Το 1958 όμως τα ιδιωτικά Cooper του Rob Walker είχαν κερδίσει τους δύο πρώτους αγώνες της χρονιάς, και ο παλμός είχε αρχίσει να αλλάζει.

Για το 1959 η Cooper είχε το T51, ένα μικρό, ελαφρύ και ευέλικτο μονοθέσιο με κινητήρα Coventry Climax. Δεν ήταν το ισχυρότερο αυτοκίνητο του grid. Τα Ferrari, με τους κινητήρες V6, είχαν περισσότερη ιπποδύναμη και ήταν ανίκητα στις γρήγορες ευθείες. Όμως το ελαφρύ Cooper είχε ευελιξία, και στις στενές, τεχνικές πίστες αυτό μετρούσε περισσότερο από την ιπποδύναμη.

Το σκηνικό της χρονιάς ήταν επίσης καινούργιο. Ο Fangio είχε αποσυρθεί, ο Mike Hawthorn είχε σταματήσει μετά τον τίτλο του 1958 και είχε σκοτωθεί σε τροχαίο τον Ιανουάριο. Όταν άρχισε η σεζόν, κανένας παγκόσμιος πρωταθλητής δεν βρισκόταν στο grid. Η Vanwall, πρωταθλήτρια κατασκευαστών, δεν συμμετείχε ως πλήρης ομάδα, και ο Tony Brooks πήγε στη Ferrari.

Monaco και Aintree: οι δύο νίκες

Ο πρώτος αγώνας της χρονιάς, στις 10 Μαΐου στο Μονακό, έδειξε τα πάντα. Ο Stirling Moss, που έτρεχε με Cooper της ομάδας του Rob Walker, ξεκίνησε από την pole position και πέρασε στην κορυφή. Στο τελευταίο κομμάτι του αγώνα, όμως, το σύστημα μετάδοσης τον πρόδωσε. Ο Brabham, που οδηγούσε σταθερά πίσω του, πήρε την πρώτη του νίκη σε Grand Prix. Ήταν και η πρώτη νίκη για την εργοστασιακή ομάδα της Cooper, και η πρώτη φορά που Αυστραλός κέρδιζε αγώνα του παγκοσμίου πρωταθλήματος. Ο Brooks τερμάτισε δεύτερος με τη Ferrari.

Ο Brabham ήταν ξανά στο βάθρο στην Ολλανδία, πίσω από τον Jo Bonnier, που πήρε με τη BRM τη μοναδική νίκη της καριέρας του. Στη γρήγορη Reims, όπου η δύναμη των Ferrari έκανε τη διαφορά, ο Brooks κέρδισε και ο Brabham ήταν τρίτος. Στο Aintree, στις 18 Ιουλίου, η Ferrari δεν εμφανίστηκε λόγω απεργίας στην Ιταλία, και ο Brabham το εκμεταλλεύτηκε: ξεκίνησε από την pole position και κέρδισε το Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας, με τον Moss και τον McLaren να τερματίζουν πίσω του.

Το δεύτερο μισό της χρονιάς ήταν πιο δύσκολο. Στη Γερμανία ο αγώνας έγινε στην AVUS του Βερολίνου, με τις τεράστιες ευθείες της, και ο Brooks κέρδισε ξανά με τη Ferrari. Ο Moss, με το Cooper του Walker, κέρδισε στην Πορτογαλία και στη Monza και ξαναμπήκε δυναμικά στη μάχη. Ο τίτλος θα κρινόταν στον τελευταίο αγώνα, που έγινε σχεδόν τρεις μήνες αργότερα, στην άλλη άκρη του Ατλαντικού.

Τρεις διεκδικητές, μία πίστα αεροδρομίου

Το Sebring ήταν μια πίστα στημένη πάνω σε διαδρόμους και δρόμους ενός παλιού αεροδρομίου, γνωστή κυρίως από τον αγώνα αντοχής των 12 ωρών. Τρεις οδηγοί μπορούσαν να γίνουν πρωταθλητές: ο Brabham, που ήταν μπροστά στη βαθμολογία, ο Moss και ο Brooks. Κανένας από τους τρεις δεν είχε κατακτήσει ποτέ τον τίτλο.

Το δράμα ξεκίνησε από την πρώτη στροφή. Ο Wolfgang von Trips, συμπαίκτης του Brooks στη Ferrari, χτύπησε το αυτοκίνητό του από πίσω, και ο Brooks προτίμησε να μπει στα pits για να ελέγξει τη ζημιά. Έχασε πολύτιμο χρόνο και, μαζί του, τις πραγματικές του ελπίδες. Ο Moss πέρασε στην κορυφή και άνοιγε διαφορά, αλλά μετά από λίγους μόλις γύρους το κιβώτιο του Cooper του έσπασε ξανά. Ο τίτλος ήταν πλέον στα χέρια του Brabham.

Ο Αυστραλός οδήγησε με τον McLaren πίσω του, σε μια σχεδόν τέλεια μέρα για την Cooper. Μέχρι τον τελευταίο γύρο. Η βενζίνη δεν έφτασε, και ο Brabham, αντί να διασχίσει τη γραμμή ως νικητής, έσπρωξε το αυτοκίνητό του μέχρι το τέλος. Ο McLaren, ο νεαρός Νεοζηλανδός που αργότερα θα έδινε το όνομά του σε μία από τις ιστορικότερες ομάδες της Formula 1, πήρε την πρώτη νίκη της καριέρας του, ο Maurice Trintignant τερμάτισε δεύτερος και ο Brooks τρίτος. Ο Brabham έφτασε τέταρτος, και με αυτό ολοκλήρωσε τη σεζόν στους 31 βαθμούς, έναντι 27 του Brooks και 25,5 του Moss. Ήταν πρωταθλητής με δύο νίκες, όσες είχαν και οι δύο αντίπαλοί του, αλλά ήταν εκείνος που μάζεψε τους περισσότερους βαθμούς.

Στο τέλος, η χρονιά άφησε δύο μεγάλους χαμένους. Ο Brooks, ένας από τους πιο ταλαντούχους οδηγούς της γενιάς του, πλήρωσε την απόφαση να σταματήσει στα pits μετά το χτύπημα της πρώτης στροφής. Ήταν μια επιλογή λογική και συνετή, που όμως του κόστισε περίπου δύο λεπτά. Πάλεψε να επιστρέψει και ανέβηκε ως την τρίτη θέση, αλλά για να γίνει πρωταθλητής χρειαζόταν πολύ περισσότερα από ένα τρίτο βάθρο. Ο Moss, πάλι, είδε το πρωτάθλημα να του γλιστράει μέσα από τα χέρια για ακόμη μια φορά, αυτή τη φορά εξαιτίας της μετάδοσης, που τον εγκατέλειψε και στον πρώτο και στον τελευταίο αγώνα της χρονιάς. Ο Brabham, αντίθετα, δεν ήταν ο ταχύτερος σε κάθε αγώνα, αλλά ήταν σχεδόν πάντα εκεί. Ήξερε το αυτοκίνητό του μέχρι την τελευταία βίδα, το οδηγούσε με σύνεση και μάζευε βαθμούς όταν οι άλλοι έχαναν. Ήταν το ίδιο μάθημα που είχε δώσει ο Mike Hawthorn έναν χρόνο νωρίτερα: η σταθερότητα κερδίζει πρωταθλήματα.

Η αρχή μιας νέας εποχής

Ο τίτλος του 1959 ήταν πολλά πρωτεία μαζί. Ήταν ο πρώτος για έναν Αυστραλό οδηγό, ο πρώτος για την Cooper και ο πρώτος για μονοθέσιο με τον κινητήρα πίσω από τον οδηγό. Η Cooper-Climax πήρε επίσης το κύπελλο κατασκευαστών, κερδίζοντας πέντε από τους αγώνες της χρονιάς με τον Brabham, τον Moss και τον McLaren. Μέσα σε λίγα χρόνια, όλες οι ομάδες, ακόμη και η Ferrari, θα έβαζαν τον κινητήρα πίσω. Η εικόνα του Brabham που σπρώχνει το Cooper στο Sebring έγινε το σύμβολο αυτής της αλλαγής: όχι η ωμή δύναμη, αλλά η εξυπνάδα, η ελαφράδα και η επιμονή.

Για τον ίδιο τον Brabham ήταν μόνο η αρχή. Ήταν ο πρώτος από τους τρεις τίτλους του. Τον επόμενο χρόνο θα κέρδιζε ξανά με την Cooper, και το 1966 θα έγραφε κάτι που κανείς δεν έχει επαναλάβει: θα γινόταν πρωταθλητής με αυτοκίνητο που έφερε το δικό του όνομα, την ομάδα που ίδρυσε μαζί με τον συμπατριώτη του Ron Tauranac. Τιμήθηκε αργότερα με τον τίτλο του ιππότη για την προσφορά του στο μηχανοκίνητο αθλητισμό και πέθανε στις 19 Μαΐου 2014, σε ηλικία 88 ετών.

Πολλοί πρωταθλητές θυμούνται τη μέρα του τίτλου τους από μια νίκη, μια προσπέραση ή μια σαμπάνια στο βάθρο. Ο Jack Brabham τη θυμόταν από το βάρος ενός αυτοκινήτου που έπρεπε να σπρώξει με τα χέρια του. Για έναν άνθρωπο που είχε περάσει τη ζωή του μέσα στα συνεργεία, ίσως δεν υπήρχε πιο ταιριαστός τρόπος να γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής.

Βίντεο

1959Jack Brabham