1956: Ο Juan Manuel Fangio, η Lancia-Ferrari και η θυσία του Peter Collins στη Monza

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1956, στη Monza, ο αγώνας είχε μπει στους τελευταίους του γύρους και ο τίτλος κρεμόταν από μια κλωστή. Ο Juan Manuel Fangio στεκόταν στα pits χωρίς αυτοκίνητο, αφού το δικό του είχε εγκαταλείψει με βλάβη. Ένα μονοθέσιο της ομάδας του σταμάτησε δίπλα του. Από μέσα βγήκε ο Peter Collins, ο νεαρός Βρετανός συμπαίκτης του, που εκείνη τη στιγμή έτρεχε δεύτερος και είχε ακόμα μαθηματικές ελπίδες να γίνει ο ίδιος παγκόσμιος πρωταθλητής. Του έδωσε το τιμόνι.

Με εκείνη τη χειρονομία, ο Fangio εξασφάλισε τον τέταρτο τίτλο της καριέρας του και τον τρίτο συνεχόμενο. Ήταν το φινάλε μιας σεζόν παράξενης, γεμάτης ανταλλαγές αυτοκινήτων και μοιρασμένους βαθμούς, που ο Αργεντινός κέρδισε με μια ομάδα και ένα μονοθέσιο που δεν ήταν, στην πραγματικότητα, ούτε τα δικά του ούτε εντελώς δικά τους.

Ένας πρωταθλητής χωρίς ομάδα

Το 1955 είχε τελειώσει με τον Fangio στην κορυφή και τη Mercedes εκτός αγώνων. Η γερμανική εταιρεία, που του είχε δώσει τους δύο προηγούμενους τίτλους, αποσύρθηκε στο τέλος εκείνης της χρονιάς, και ο τριπλός πρωταθλητής βρέθηκε να αναζητά καινούργιο σπίτι.

Η λύση ήρθε από το Maranello. Ο Fangio υπέγραψε με τη Ferrari για να κυνηγήσει τον τέταρτο τίτλο του. Ήταν ένας γάμος συμφέροντος: η ομάδα αποκτούσε τον καλύτερο οδηγό του κόσμου, ο οδηγός αποκτούσε το πιο ανταγωνιστικό διαθέσιμο αυτοκίνητο. Το πόσο ταιριαστό θα αποδεικνυόταν, θα το έδειχνε η πίστα.

Απέναντί του βρισκόταν ένας γνώριμος. Ο Stirling Moss, ο συμπαίκτης του στη Mercedes το 1955, είχε πάει στη Maserati και οδηγούσε την 250F. Ο μαθητής του προηγούμενου χρόνου ήταν πλέον ο κύριος αντίπαλος.

Το μονοθέσιο που ήρθε από τη Lancia

Το αυτοκίνητο με το οποίο ο Fangio θα διεκδικούσε τον τίτλο είχε μια ιστορία από μόνο του. Η D50 είχε σχεδιαστεί για τη Lancia, ως το όπλο με το οποίο η εταιρεία από το Τορίνο θα έμπαινε δυναμικά στη Formula 1. Όμως μετά τον θάνατο του Alberto Ascari το 1955 και μέσα σε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, η Lancia σταμάτησε την αγωνιστική της δραστηριότητα και ο εξοπλισμός της αγωνιστικής ομάδας πέρασε στη Ferrari.

Έτσι γεννήθηκε η Lancia-Ferrari D50. Η Ferrari συνέχισε να εξελίσσει το μονοθέσιο, αφαιρώντας ορισμένες από τις πιο τολμηρές λύσεις του αρχικού σχεδιασμού και προσαρμόζοντάς το στη δική της φιλοσοφία. Το αποτέλεσμα ήταν ένα αυτοκίνητο γρήγορο και αξιόπιστο, που στα χέρια του Fangio θα κατακτούσε το παγκόσμιο πρωτάθλημα.

Η Ferrari είχε, εκτός από τον Αργεντινό, και ένα πλούσιο ρόστερ οδηγών, ανάμεσά τους τον Collins, τον Luigi Musso και τον Eugenio Castellotti. Σε μια εποχή όπου οι κανονισμοί επέτρεπαν σε δύο οδηγούς να μοιραστούν το ίδιο αυτοκίνητο και τους βαθμούς του, αυτό το ρόστερ θα αποδεικνυόταν πολύτιμο.

Μια σεζόν με δανεικά αυτοκίνητα

Η πρεμιέρα στην Αργεντινή, στις 22 Ιανουαρίου, έδειξε από νωρίς τι θα ακολουθούσε. Η αντλία καυσίμου του αυτοκινήτου του Fangio παρουσίασε πρόβλημα νωρίς στον αγώνα. Πήρε τότε το μονοθέσιο του Musso και με αυτό κέρδισε τον αγώνα της πατρίδας του. Επειδή η νίκη ήταν μοιρασμένη, μοιράστηκαν και οι βαθμοί: ο Fangio πήρε τους μισούς, και η πρώτη του νίκη της χρονιάς μετρούσε λιγότερο απ’ όσο θα έδειχνε η κατάταξη.

Σήμερα μια τέτοια εικόνα θα φαινόταν αδιανόητη. Τη δεκαετία του 1950 όμως ήταν μέρος του παιχνιδιού. Οι ομάδες κατέβαιναν με πολλά αυτοκίνητα και πολλούς οδηγούς, και όταν ο αρχηγός έμενε από βλάβη, το πιο λογικό ήταν να πάρει τη θέση ενός συμπαίκτη. Οι βαθμοί μοιράζονταν, αλλά ο αγώνας δεν χανόταν. Για έναν οδηγό που κυνηγούσε τον τίτλο, κάθε μισός βαθμός μπορούσε να μετρήσει στο τέλος, και η Ferrari το γνώριζε καλά.

Στο Μονακό, τον Μάιο, ο Moss πήρε την πρωτοπορία από την πρώτη στροφή και δεν την άφησε ποτέ. Ο Fangio, αντίθετα, είχε μια από τις πιο άστατες εμφανίσεις του: χτύπησε σε τοίχο και αναγκάστηκε να μπει στα pits. Αργότερα, ο Collins, που έτρεχε δεύτερος, του παρέδωσε το αυτοκίνητό του. Ο Αργεντινός ανέβηκε ξανά στη δεύτερη θέση και κυνήγησε τον Moss, χωρίς να μπορέσει να τον φτάσει. Ήταν η πρώτη φορά εκείνης της χρονιάς που ο Collins θυσίαζε τη δική του κούρσα για τον αρχηγό της ομάδας, αλλά όχι η τελευταία.

Μετά το Indianapolis 500, όπου νικητής ήταν ο Pat Flaherty, η σεζόν πέρασε στα χέρια του Collins. Ο Βρετανός κέρδισε το Grand Prix Βελγίου στις 3 Ιουνίου και το Grand Prix Γαλλίας την 1η Ιουλίου, ενώ ο Fangio έμενε πίσω με προβλήματα. Ξαφνικά, ο συμπαίκτης δεν ήταν απλώς βοηθός. Ήταν διεκδικητής.

Ο πρωταθλητής ξαναβρίσκει τον ρυθμό του

Η απάντηση του Fangio ήρθε στο μέσο του καλοκαιριού. Στις 14 Ιουλίου κέρδισε το Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας, στη χώρα του Collins και του Moss, και στις 5 Αυγούστου πήρε και το Grand Prix Γερμανίας. Ήταν οι δύο νίκες που τον έστειλαν ξανά στην κορυφή της βαθμολογίας και έδειξαν ότι, όταν το αυτοκίνητο τον άφηνε, κανείς δεν μπορούσε να τον ακολουθήσει.

Η μάχη όμως δεν είχε τελειώσει. Ο Moss παρέμενε απειλή με τη Maserati, ο Collins είχε δύο νίκες, και ο Jean Behra, επίσης με Maserati, μάζευε σταθερά βαθμούς χωρίς να έχει κερδίσει αγώνα. Πριν από τον τελευταίο αγώνα, στη Monza, ο τίτλος δεν είχε ακόμα κριθεί.

Ο Fangio έφτασε στην Ιταλία με προβάδισμα οκτώ βαθμών από τον Collins. Ήταν μεγάλο, αλλά όχι απόρθητο. Αν ο Collins κέρδιζε τον αγώνα και ο Fangio δεν έπαιρνε σχεδόν τίποτα, ο τίτλος θα πήγαινε στον Βρετανό.

Monza: η χειρονομία του Collins

Η Monza επιφύλασσε ένα σενάριο που μοιάζει γραμμένο για κινηματογράφο. Ο Fangio εγκατέλειψε με μηχανική βλάβη στο αυτοκίνητό του, και για ένα διάστημα φάνηκε ότι ο τίτλος μπορούσε πράγματι να του ξεφύγει. Ο Moss προηγούνταν με τη Maserati 250F, και ο Collins έτρεχε δεύτερος, ακριβώς πίσω του.

Τότε, με περίπου δεκατρείς γύρους να απομένουν, ο Collins μπήκε στα pits και παρέδωσε το αυτοκίνητό του στον Fangio. Με αυτή την κίνηση, ο Βρετανός ουσιαστικά εγκατέλειψε τη δική του ευκαιρία να γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής. Ο Fangio γύρισε στην πίστα και τερμάτισε δεύτερος πίσω από τον Moss, μοιραζόμενος τους βαθμούς της θέσης με τον Collins. Ήταν αρκετοί για να κλειδώσουν τον τίτλο.

Ο Moss κέρδισε τον αγώνα, τη δεύτερη νίκη του της χρονιάς μετά το Μονακό, και τερμάτισε δεύτερος στη βαθμολογία με 27 βαθμούς. Ο Fangio ολοκλήρωσε τη σεζόν με 30 βαθμούς και τρεις νίκες. Τρίτος ήταν ο Collins με 25, τέταρτος ο Behra με 22. Αν ο Βρετανός είχε συνεχίσει τον αγώνα, η βαθμολογία θα μπορούσε να είναι πολύ διαφορετική.

Η εικόνα του Collins να δίνει το αυτοκίνητό του στον Fangio έμεινε ως ένα από τα πιο γνωστά στιγμιότυπα αθλητικού πνεύματος στην ιστορία της Formula 1. Η ίδια η Ferrari εξακολουθεί να την αφηγείται ως ιστορία θυσίας.

Τι σήμανε ο τέταρτος τίτλος

Ο τίτλος του 1956 ήταν διαφορετικός από τους προηγούμενους. Το 1951 ο Fangio είχε κερδίσει με την Alfa Romeo, και το 1954 και 1955 με την κυρίαρχη Mercedes. Αυτή τη φορά δεν είχε στη διάθεσή του ένα αυτοκίνητο που ξεπερνούσε όλα τα άλλα, ούτε μια σεζόν χωρίς απώλειες. Είχε όμως την ικανότητα να βρίσκεται στη σωστή θέση όταν τα πράγματα κρίνονταν, και μια ομάδα που, τις κρίσιμες στιγμές, έπαιξε υπέρ του.

Ήταν ο τρίτος συνεχόμενος τίτλος του και ο τέταρτος συνολικά, με τρεις διαφορετικούς κατασκευαστές. Η ιστορία του όμως δεν είχε τελειώσει. Μία ακόμα σεζόν τον περίμενε, και το 1957 θα πρόσθετε τον πέμπτο τίτλο, ολοκληρώνοντας μια σειρά που λίγοι θα πλησίαζαν ποτέ.

Η σεζόν του 1956 έδειξε και κάτι ακόμα: ότι η κυριαρχία του Fangio δεν ήταν προϊόν ενός μόνο αυτοκινήτου ή μιας μόνο ομάδας. Είχε κερδίσει με την Alfa Romeo, με τη Mercedes και τώρα με τη Ferrari, προσαρμοζόμενος κάθε φορά σε άλλους ανθρώπους, άλλες μηχανές και άλλες συνθήκες. Λίγοι οδηγοί στην ιστορία του αθλήματος μπόρεσαν να κάνουν κάτι ανάλογο, και σχεδόν κανείς με τέτοια συνέπεια.

Ταυτόχρονα, η χρονιά ανέδειξε τη νέα γενιά. Ο Moss είχε πλέον δύο νίκες με μια ομάδα που δεν ήταν η Mercedes, και ο Collins είχε αποδείξει ότι μπορούσε να κερδίζει Grand Prix με την ίδια άνεση που μπορούσε να υποχωρεί για χάρη της ομάδας. Οι Βρετανοί οδηγοί ετοιμάζονταν να πάρουν τη σκυτάλη.

Για τον Peter Collins, η Monza του 1956 έμεινε το σημείο αναφοράς της καριέρας του. Όχι επειδή κέρδισε, αλλά επειδή διάλεξε να μην προσπαθήσει. Και για τον Fangio, ο τέταρτος τίτλος παραμένει η απόδειξη ότι ένας μεγάλος πρωταθλητής κερδίζει και όταν όλα δεν πάνε όπως τα σχεδίασε.

1956Juan Fangio