1951: Ο Juan Manuel Fangio, η διψασμένη Alfetta και ο πρώτος από τους πέντε τίτλους

Στις 28 Οκτωβρίου 1951, στους δρόμους του Pedralbes στη Βαρκελώνη, οι μηχανικοί της Ferrari κοιτούσαν με απόγνωση τα λάστιχα που διαλύονταν το ένα μετά το άλλο. Λίγα μέτρα πιο πέρα, μια κόκκινη Alfa Romeo με το νούμερο του Juan Manuel Fangio γύριζε σταθερά, γύρο με γύρο, προς τη γραμμή του τερματισμού. Όταν έπεσε η καρό σημαία, ο Αργεντινός δεν είχε κερδίσει μόνο το Grand Prix Ισπανίας. Είχε κατακτήσει τον πρώτο του παγκόσμιο τίτλο, σε ηλικία σαράντα ετών.

Ήταν ο πρώτος από τους πέντε. Τα χρόνια που θα ακολουθούσαν, το όνομά του θα γινόταν συνώνυμο της ίδιας της Formula 1. Το 1951 όμως τίποτα δεν ήταν δεδομένο: η Alfa Romeo έτρεχε με ένα μονοθέσιο που είχε γεννηθεί πριν από τον πόλεμο, η Ferrari είχε βρει επιτέλους τη φόρμουλα για να τη νικήσει, και ο τίτλος κρίθηκε στον τελευταίο αγώνα της χρονιάς.

Ο μηχανικός από τη Balcarce

Ο Fangio γεννήθηκε το 1911 στη Balcarce, μια μικρή πόλη της επαρχίας του Buenos Aires, σε οικογένεια Ιταλών μεταναστών. Από παιδί δούλευε σε συνεργεία, ανάμεσα σε λάδια και εργαλεία, και έμαθε τα αυτοκίνητα από μέσα πριν μάθει να τα οδηγεί γρήγορα. Αυτή η γνώση της μηχανής θα γινόταν αργότερα ένα από τα μεγάλα του όπλα: ήξερε πόσο μπορούσε να ζητήσει από ένα μονοθέσιο χωρίς να το σπάσει.

Στην Αργεντινή έγινε γνωστός μέσα από τους μεγάλους αγώνες αντοχής σε ανοιχτούς δρόμους, με αυτοκίνητα Chevrolet. Το 1940 κέρδισε το Gran Premio del Norte, έναν εξαντλητικό αγώνα χιλιάδων χιλιομέτρων που έφτανε από το Buenos Aires ως τη Lima του Περού και πίσω, μέσα από τις Άνδεις. Ήταν η νίκη που τον έκανε εθνικό ήρωα της χώρας του.

Η Ευρώπη ήρθε αργά. Με τη στήριξη του Automóvil Club Argentino, ο Fangio πέρασε τον Ατλαντικό και το 1949, οδηγώντας Maserati, μάζεψε νίκες σε αγώνες όπως το San Remo και το Pau. Ήταν ήδη κοντά στα σαράντα, ηλικία στην οποία οι περισσότεροι οδηγοί σκέφτονταν τη σύνταξη. Η Alfa Romeo όμως είχε δει αρκετά: για το πρώτο παγκόσμιο πρωτάθλημα, το 1950, τον έβαλε στη δική της ομάδα, δίπλα στους Ιταλούς Nino Farina και Luigi Fagioli.

Εκείνη η πρώτη χρονιά τελείωσε πικρά. Ο Fangio κέρδισε αγώνες, αλλά ο τίτλος πήγε στον Farina, που στήθηκε στο πρώτο σκαλί στη Monza. Το 1951 ο Αργεντινός ξεκινούσε με έναν στόχο: να μην αφήσει ξανά το στέμμα να του ξεφύγει.

Η Alfetta και η Ferrari που ερχόταν

Το όπλο της Alfa Romeo ήταν η Alfa Romeo 159, η εξέλιξη της θρυλικής 158 που οι Ιταλοί αποκαλούσαν τρυφερά «Alfetta». Η ρίζα της βρισκόταν στο 1938, όταν ο μηχανικός Gioachino Colombo είχε σχεδιάσει ένα μικρό, κομψό μονοθέσιο με κινητήρα 1,5 λίτρου, οκτώ κυλίνδρους σε σειρά και υπερσυμπιεστή. Ο πόλεμος σταμάτησε την ανάπτυξή της για χρόνια, όμως όταν η Alfetta επέστρεψε στις πίστες, αποδείχθηκε σχεδόν ανίκητη.

Η δύναμη είχε ένα τίμημα. Για να βγάζει όλο και περισσότερους ίππους, ο κινητήρας με τον υπερσυμπιεστή έκαιγε ποσότητες καυσίμου που σήμερα μοιάζουν απίστευτες. Η 159 χρειαζόταν μεγάλες δεξαμενές και συχνές στάσεις για ανεφοδιασμό, κάτι που μετέτρεπε κάθε αγώνα σε σπαζοκεφαλιά για τους υπεύθυνους της ομάδας.

Απέναντι βρισκόταν η Ferrari 375. Η Scuderia είχε επιλέξει τον άλλο δρόμο που επέτρεπαν οι κανονισμοί: έναν ατμοσφαιρικό V12 κινητήρα 4,5 λίτρων, χωρίς υπερσυμπιεστή. Ήταν λιγότερο εκρηκτικός, αλλά πολύ πιο οικονομικός, και αυτό σήμαινε λιγότερες στάσεις στα πιτ. Πίσω από το τιμόνι της κάθονταν ο Alberto Ascari, ο Luigi Villoresi και ένας εύσωμος, ορμητικός Αργεντινός, ο José Froilán González.

Η αντιπαλότητα είχε και προσωπική διάσταση. Πριν από τον πόλεμο, ο Enzo Ferrari ήταν εκείνος που διηύθυνε τις αγωνιστικές δραστηριότητες της Alfa Romeo. Τώρα, με τη δική του ομάδα, ήθελε να νικήσει το σπίτι από το οποίο είχε ξεκινήσει.

Βροχή, κολλημένοι τροχοί και ένα μονοθέσιο για δύο

Η σεζόν περιλάμβανε οκτώ αγώνες. Ο ένας, το Indianapolis 500, ανήκε σε άλλο κόσμο: οι ευρωπαϊκές ομάδες δεν συμμετείχαν, και τη νίκη πήρε ο Lee Wallard με Kurtis Kraft. Η πραγματική μάχη για τον τίτλο δόθηκε στους επτά ευρωπαϊκούς αγώνες.

Η αρχή έγινε στις 27 Μαΐου, στο Bremgarten της Βέρνης, κάτω από βροχή. Ο Fangio ξεκίνησε από την pole position και, παρότι έκανε στάση για ανεφοδιασμό και αλλαγή ελαστικών, πέρασε ξανά μπροστά και κέρδισε το Grand Prix Ελβετίας. Ο Farina ρίσκαρε να μη σταματήσει, αλλά το στοίχημα δεν βγήκε και τερμάτισε τρίτος, πίσω από τον Piero Taruffi της Ferrari.

Στο Spa, τον Ιούνιο, η τύχη γύρισε την πλάτη της στον Αργεντινό. Η Alfa είχε δοκιμάσει νέους τροχούς στο μονοθέσιό του και, στην πρώτη του στάση, ο τροχός κόλλησε. Οι μηχανικοί πάλευαν για πολλή ώρα να τον αφαιρέσουν, και όταν ο Fangio επέστρεψε στην πίστα, ο αγώνας είχε χαθεί. Το Grand Prix Βελγίου το κέρδισε ο Farina, που έτσι έμπαινε κι αυτός στη διεκδίκηση.

Ακολούθησε το Reims, στις αρχές Ιουλίου, και μία από τις πιο παράξενες στιγμές της χρονιάς. Ο κινητήρας του Fangio άρχισε να παρουσιάζει πρόβλημα. Η Alfa Romeo κάλεσε στα πιτ τον Luigi Fagioli, που έτρεχε με υγιές μονοθέσιο, και του ζήτησε να το παραδώσει στον Αργεντινό. Ο Fangio βγήκε με το αυτοκίνητο του συναδέλφου του και έφτασε μέχρι τη νίκη στο Grand Prix Γαλλίας. Η νίκη πιστώθηκε και στους δύο, όπως ίσχυε τότε για τα κοινά μονοθέσια, αλλά για τον Fagioli ήταν μια πικρή μέρα.

Silverstone: η μέρα που άλλαξε η ισορροπία

Στις 14 Ιουλίου, στο Silverstone, η Ferrari έκανε το βήμα που ετοίμαζε καιρό. Ο González πήρε την pole position, την πρώτη για τη Scuderia, και στον αγώνα έδωσε μια συναρπαστική μονομαχία με τον Fangio. Ο Αργεντινός της Alfa πέρασε μπροστά νωρίς, όμως η δίψα της 159 τον πρόδωσε: οι Alfa χρειάζονταν δύο στάσεις για καύσιμα, ενώ η Ferrari 375 μόνο μία. Ο González κέρδισε το Grand Prix Μεγάλης Βρετανίας με διαφορά σχεδόν ενός λεπτού, χαρίζοντας στη Ferrari την πρώτη της νίκη σε αγώνα του παγκοσμίου πρωταθλήματος.

Ο Enzo Ferrari έγραψε χρόνια αργότερα, στο βιβλίο του Ferrari80, ότι εκείνη τη μέρα έκλαψε από χαρά, αλλά ένιωσε και πόνο, σαν να είχε σκοτώσει τη μητέρα του. Η «μητέρα» ήταν η Alfa Romeo.

Από εκεί και πέρα, η Ferrari έγινε η δύναμη που έπρεπε να αντιμετωπίσει ο Fangio. Στο Nürburgring, στα τέλη Ιουλίου, ο Ascari ξεκίνησε από την pole position και κέρδισε το Grand Prix Γερμανίας, με τον Fangio δεύτερο. Και τον Σεπτέμβριο, μπροστά στο κοινό της Monza, ο Ascari θριάμβευσε ξανά στο Grand Prix Ιταλίας. Ο Fangio είχε πάρει την pole position, αλλά ο κινητήρας του δεν άντεξε και εγκατέλειψε. Η διαφορά στη βαθμολογία είχε μικρύνει επικίνδυνα. Όλα θα κρίνονταν στην Ισπανία.

Pedralbes: ο τίτλος κρίθηκε στα λάστιχα

Ο τελικός αγώνας έγινε στις 28 Οκτωβρίου, στο Pedralbes, μια γρήγορη διαδρομή μέσα στους δρόμους της Βαρκελώνης. Ήταν το πρώτο Grand Prix Ισπανίας του παγκοσμίου πρωταθλήματος. Ferrari και Alfa Romeo κατέβασαν από τέσσερα μονοθέσια η καθεμία, σαν δύο στρατοί που ετοιμάζονταν για την τελική μάχη.

Ο Ascari ήταν ο ταχύτερος στις δοκιμές και ξεκίνησε από την pole position, με τον Fangio δίπλα του. Ο Ιταλός πήρε και την καλύτερη εκκίνηση. Όμως η Ferrari είχε κάνει μια επιλογή που θα της κόστιζε τον τίτλο: είχε τοποθετήσει μικρότερους τροχούς απ’ ό,τι συνήθως. Στην καυτή άσφαλτο της Βαρκελώνης, τα πέλματα των ελαστικών άρχισαν να ξεκολλάνε. Πρώτα στο ένα μονοθέσιο, μετά στο άλλο, και οι Ferrari έμπαιναν ξανά και ξανά στα πιτ για καινούργια λάστιχα.

Ο Fangio δεν χρειαζόταν άλλη πρόσκληση. Πέρασε μπροστά από νωρίς και από εκεί και πέρα οδήγησε με τη χαρακτηριστική του ψυχραιμία, χωρίς περιττά ρίσκα, φροντίζοντας το μονοθέσιο σαν μηχανικός και πιέζοντάς το σαν πρωταθλητής. Κέρδισε το Grand Prix Ισπανίας, με τον González δεύτερο και τον Farina τρίτο. Ο Ascari τερμάτισε δύο γύρους πίσω.

Στον τελικό απολογισμό, ο Fangio μετρούσε 31 βαθμούς και τρεις νίκες: Ελβετία, Γαλλία, Ισπανία. Ο Ascari τερμάτισε δεύτερος στη βαθμολογία με 25 βαθμούς και δύο νίκες, ο González τρίτος με 24, ο Farina τέταρτος με 19 και ο Villoresi πέμπτος με 15. Ήταν ένας τίτλος που κερδήθηκε με ταχύτητα, αλλά και με την ικανότητα να βρίσκεται ο Fangio εκεί όταν οι αντίπαλοι λύγιζαν.

Το τέλος μιας εποχής, η αρχή ενός θρύλου

Η νίκη στη Βαρκελώνη ήταν και το τελευταίο μεγάλο τραγούδι της Alfetta. Η Alfa Romeo αποχώρησε από τη Formula 1 στο τέλος της χρονιάς. Η ομάδα που είχε κερδίσει τους δύο πρώτους τίτλους του θεσμού, με τον Farina και τον Fangio, έκλεινε το κεφάλαιο στην κορυφή. Το μονοθέσιο που είχε σχεδιαστεί λίγο πριν από τον πόλεμο αποσυρόταν ως πρωταθλητής, αλλά ήταν πια φανερό ότι ο χρόνος του είχε τελειώσει. Το Silverstone είχε δείξει το μέλλον, και το μέλλον ήταν κόκκινο με το άλογο του Maranello.

Για τον Fangio, ο πρώτος τίτλος ήταν μόνο η αρχή. Θα ξαναγινόταν παγκόσμιος πρωταθλητής το 1954, το 1955, το 1956 και το 1957, με Mercedes-Benz, Ferrari και Maserati, αλλάζοντας ομάδες και μονοθέσια αλλά όχι τον τρόπο που οδηγούσε. Πέντε τίτλοι, με τέσσερις διαφορετικούς κατασκευαστές.

Όλα όμως ξεκίνησαν εκείνο το φθινόπωρο του 1951, με ένα διψασμένο προπολεμικό αυτοκίνητο, μια Ferrari που είχε μάθει να νικά και έναν σαραντάχρονο μηχανικό από τη Balcarce που απέδειξε ότι η ηλικία δεν μετριέται στο χρονόμετρο. Στο Pedralbes, ενώ οι αντίπαλοί του έψαχναν λάστιχα, ο Juan Manuel Fangio βρήκε τον δρόμο του προς την ιστορία.

Βίντεο

1951Juan Fangio